Dược động học và công dụng của dextran sắt dạng dextrorotatory


Dextran sắt, là hợp chất của sắt và dextran, là sắt hòa tan, chuyên dùng để tiêm, chủ yếu dùng làm thuốc chống thiếu máu. Sau khi tiêm bắp, nó được chuyển hóa thành ferritin trong hệ thống đại thực bào đơn nhân, cung cấp cho nhu cầu tạo máu. Do có ưu điểm là ít tác dụng phụ, tính chất ổn định, hòa tan tốt, hàm lượng sắt cao nên được sử dụng làm chất bổ sung sắt trong chăn nuôi lợn. Bài viết này sẽ giới thiệu về dược lực học, dược động học và chỉ định của nó.

Dược lực học Sắt là thành phần chính của huyết sắc tố và myoglobin. Huyết sắc tố là chất vận chuyển oxy chính trong hồng cầu. Myoglobin là nơi dự trữ oxy trong tế bào cơ, giúp cung cấp oxy khi cơ vận động. Hầu hết các enzyme và yếu tố liên quan đến chu trình axit citric đều chứa sắt hoặc chỉ hoạt động khi có sắt. Vì vậy, khi bổ sung sắt tích cực cho động vật thiếu sắt, ngoài việc tổng hợp huyết sắc tố được tăng tốc, các triệu chứng liên quan đến thiếu sắt mô và giảm hoạt tính enzyme chứa sắt như chậm lớn, hành vi bất thường, thiếu sức cũng dần được cải thiện.

Dược động học

Dextran sắt là thuốc sắt dùng để tiêm, hấp thu nhanh hơn so với đường uống; sau khi tiêm bắp dextran sắt, nồng độ thuốc trong máu đạt đỉnh trong vòng 24∼48 giờ, phân tử lớn, được hấp thu qua mạch bạch huyết rồi chuyển vào máu, nồng độ thuốc trong máu tăng chậm; khi tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp hấp thu vào tuần hoàn máu, được hệ thống đại thực bào đơn nhân nuốt và phân giải thành sắt và dextran. Ion sắt sau khi hấp thu được oxy hóa thành ion sắt ba giá bởi ceruloplasmin trong máu, sau đó kết hợp với thụ thể transferrin, vào tế bào bằng hình thức thực bào, cung cấp cho tế bào tạo máu, cũng có thể tích lũy dưới dạng ferritin hoặc heme chứa sắt ở gan, lách, tủy xương và các hệ thống đại thực bào đơn nhân khác. Tỷ lệ liên kết protein rất cao trong huyết sắc tố, thấp hơn trong myoglobin, enzyme và protein vận chuyển sắt, cũng rất thấp trong ferritin hoặc heme chứa sắt.

Chỉ định bệnh

Dextran sắt chủ yếu dùng cho bê, ngựa con, lợn con, chó con và các trường hợp thiếu máu do thiếu sắt. Thiếu máu do thiếu sắt ở gia súc trưởng thành cũng có thể sử dụng, có thể cải thiện hiệu quả thể trạng của bò, cừu, lợn bị liệt. Trong chăn nuôi hàng ngày, thức ăn có chứa nhiều sắt, thông thường gia súc không bị thiếu sắt. Nhưng trong các trường hợp sau đây, có thể xảy ra thiếu sắt:

1. Con non đang bú sữa hoặc trong giai đoạn phát triển; 2. Gia súc cái đang mang thai hoặc cho con bú; 3. Thiếu axit dạ dày, tiêu chảy mãn tính gây giảm chức năng hấp thu ruột; 4. Mất máu mãn tính dẫn đến cạn kiệt sắt dự trữ trong cơ thể; 5. Giai đoạn hồi phục sau chảy máu cấp tính lớn.

Trong những trường hợp này cần bổ sung dextran sắt thích hợp để phòng ngừa thiếu máu.