Vai trò then chốt của dextran sắt trong ngành chăn nuôi bò và cừu

Trong ngành chăn nuôi bò và cừu, dù là bò thịt, bò sữa hay cừu thịt, sự phát triển, khả năng sinh sản và tình trạng sức khỏe đều không thể thiếu sự hỗ trợ của nguyên tố sắt. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của môi trường chăn nuôi (như nuôi nhốt không có nguồn sắt từ đất), cấu trúc thức ăn (thức ăn thô chứa ít sắt và khả năng hấp thụ kém), giai đoạn sinh lý (nhu cầu tăng mạnh trong thời kỳ tiết sữa và nuôi béo), vấn đề thiếu sắt ở bò và cừu rất phổ biến. Dextrán sắt với ưu điểm bổ sung sắt hiệu quả, dễ hấp thu và thích ứng tốt đã trở thành chế phẩm then chốt giải quyết vấn đề thiếu sắt trong chăn nuôi bò cừu, đóng vai trò không thể thay thế trong phòng bệnh, nâng cao hiệu quả tăng trưởng và bảo đảm khả năng sinh sản.

Phòng ngừa thiếu máu do thiếu sắt ở bò cừu non, giảm tỷ lệ tử vong sớm

Bò cừu non (bê, cừu con) là nhóm có nguy cơ cao bị thiếu sắt. Một mặt, lượng sắt dự trữ từ mẹ chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong 1-2 tuần sau sinh; mặt khác, hàm lượng sắt trong sữa mẹ rất thấp (sữa non bò chứa khoảng 2-4mg sắt mỗi lít, sữa thường chỉ 1-2mg, thấp hơn nhiều so với nhu cầu hàng ngày của bê là 15-20mg), và trong môi trường nuôi nhốt không thể bổ sung sắt tự nhiên qua việc gặm đất, dễ dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt trong 2-4 tuần sau sinh.

"Trước đây, khoảng 1 tháng sau khi bê sinh ra thường xuất hiện tình trạng mệt mỏi, đi lại lảo đảo, niêm mạc nhợt nhạt, mỗi năm có tới 12% bê non bị loại do thiếu máu." Ông Trương Chí Cường, người phụ trách một trang trại nuôi bò thịt ở Tongliao, Nội Mông thẳng thắn chia sẻ. Kể từ khi sử dụng dung dịch tiêm dextrán sắt, tình hình đã cải thiện rõ rệt: "Hiện nay, trong vòng 7 ngày sau sinh, chúng tôi tiêm 5ml dung dịch dextrán sắt 10% vào cơ cổ bê, sau 20 ngày tiêm bổ sung một lần nữa, tỷ lệ thiếu máu ở bê giảm xuống dưới 2%, tỷ lệ sống tăng từ 88% lên 97%."

Theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Động vật, Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, thiếu sắt làm giảm hàm lượng huyết sắc tố ở bò cừu non, giảm khả năng vận chuyển oxy trong máu, gây rối loạn chuyển hóa cơ thể — biểu hiện là tăng trưởng chậm (tăng trọng hàng ngày thấp hơn 30%-40% so với cá thể khỏe mạnh), suy giảm miễn dịch (dễ mắc các bệnh như viêm phổi, tiêu chảy), nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong. Dextrán sắt là sắt hữu cơ phân tử lớn, khi tiêm vào cơ thể bò cừu sẽ giải phóng sắt chậm, bổ sung dự trữ sắt liên tục, thúc đẩy tổng hợp huyết sắc tố, từ gốc ngăn ngừa khủng hoảng tăng trưởng sớm do thiếu sắt ở bò cừu non.

Nâng cao hiệu suất tăng trưởng của bò cừu trong giai đoạn nuôi béo, rút ngắn chu kỳ xuất chuồng

Đối với bò thịt và cừu thịt trong giai đoạn nuôi béo, nguyên tố sắt là “chất tăng tốc” cho chuyển hóa năng lượng và phát triển cơ bắp. Sắt tham gia tổng hợp nhiều enzyme như cytochrome, peroxidase trong cơ thể, các enzyme này là chất then chốt phân giải carbohydrate và chất béo để cung cấp năng lượng; đồng thời, sắt còn thúc đẩy tổng hợp protein, cung cấp nền tảng cho sự phát triển cơ bắp. Nếu bò cừu trong giai đoạn nuôi béo thiếu sắt, sẽ xuất hiện các vấn đề như giảm lượng ăn, tỷ lệ chuyển hóa thức ăn thấp, tăng trưởng chậm, trực tiếp kéo dài chu kỳ xuất chuồng và tăng chi phí chăn nuôi.

Dữ liệu so sánh từ một trang trại nuôi cừu béo ở Ngô Trung, Ninh Hạ cho thấy: cừu béo được bổ sung dextrán sắt có tăng trọng trung bình hàng ngày đạt 220g, tỷ lệ thức ăn trên thịt là 4,8:1, chỉ sau 4 tháng đạt trọng lượng xuất chuồng (50kg); nhóm đối chứng không sử dụng chỉ tăng trọng 160g/ngày, tỷ lệ thức ăn trên thịt lên tới 5,5:1, thời gian xuất chuồng phải kéo dài thêm 1 tháng. Kỹ thuật viên phụ trách trang trại Mã Tiểu Quân giải thích: "Sau khi bổ sung dextrán sắt, hoạt tính enzyme tiêu hóa của cừu tăng lên, thức ăn ăn vào được chuyển hóa tốt hơn thành thịt, đồng thời ít bị bệnh, trong giai đoạn nuôi béo có thể giảm đáng kể việc sử dụng thuốc, tổng chi phí giảm gần 15%."

Đối với bò thịt, tác dụng của dextrán sắt còn rõ rệt hơn. Dữ liệu từ một doanh nghiệp nuôi bò thịt quy mô lớn cho thấy, tiêm dung dịch dextrán sắt trong giai đoạn đầu nuôi béo (1-3 tháng tuổi) có thể làm tăng trọng lượng tăng hàng ngày trong suốt quá trình nuôi béo lên 18%-22%, trọng lượng xuất chuồng tăng 20-30kg, lợi nhuận chăn nuôi mỗi con bò tăng 800-1200 nhân dân tệ. Ngoài ra, lượng sắt đầy đủ còn cải thiện chất lượng thịt bò — giảm sự xuất hiện của “vết tối” trong cơ bắp, nâng cao điểm đánh giá màu thịt, giúp thịt bò đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường về thịt chất lượng cao.

Bảo đảm sức khỏe động vật mẹ trong giai đoạn sinh sản, nâng cao hiệu quả sinh sản

Tình trạng dinh dưỡng sắt của động vật mẹ trong giai đoạn sinh sản (bò mẹ, cừu mẹ) liên quan trực tiếp đến sức khỏe bản thân và chất lượng thế hệ sau. Trong thời kỳ mang thai, động vật mẹ cần dự trữ sắt cho sự phát triển của thai nhi, trong thời kỳ tiết sữa cần truyền sắt cho con qua sữa; nếu thiếu sắt, không chỉ gây thiếu máu ở động vật mẹ (biểu hiện là giảm sản lượng sữa, rối loạn chu kỳ động dục), mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi (như dự trữ sắt ở con non không đủ, tỷ lệ thai yếu tăng).

Kinh nghiệm thực tiễn từ một hợp tác xã nuôi bò sữa ở Đại Khánh, Hắc Long Giang cho thấy, tiêm dung dịch dextrán sắt cho bò mẹ trong 2 tháng trước sinh và 1 tháng sau sinh (mỗi lần 10ml) đã làm giảm tỷ lệ thiếu máu sau sinh từ 25% xuống còn 6%, sản lượng sữa trung bình hàng ngày tăng 1,5-2kg, trọng lượng sơ sinh của bê tăng trung bình 0,8kg, tỷ lệ thai yếu giảm 9%. "Trước đây, bò mẹ thường gặp các vấn đề như ‘liệt sau sinh’, ‘không động dục’, sau khi bổ sung dextrán sắt, các vấn đề này giảm nhiều, chu kỳ sinh sản của bò mẹ cũng rút ngắn từ 15 tháng xuống còn 13 tháng, có thể sản xuất nhiều sữa và bê hơn." Bà Lý Hồng Mai, người phụ trách hợp tác xã cho biết.

Đối với cừu mẹ, dextrán sắt cũng là “trợ thủ đắc lực” trong sinh sản. Nghiên cứu cho thấy, bổ sung dextrán sắt cho cừu mẹ trong thời kỳ mang thai có thể làm tăng tỷ lệ sống sót của cừu con lên 10%-15%, đồng thời tốc độ tăng trưởng sớm của cừu con rõ rệt nhanh hơn, giảm hiện tượng “cừu con chết non”. Ngoài ra, thời kỳ tiết sữa của cừu mẹ có thể kéo dài thêm 15-20 ngày, sản lượng sữa tăng 8%-12%, cung cấp dinh dưỡng sữa mẹ đầy đủ hơn cho cừu con.